
Mang về và ăn an toàn
Ăn an toàn khi đi xa: ăn được nhiều mà không phải nằm viện
Đi ăn đặc sản là ăn những thứ lạ với bụng mình, ở nơi xa nhà, thường vào mùa nóng. Trang này gom khuyến cáo của Cục An toàn thực phẩm và những thói quen đơn giản giúp một chuyến đi ăn không kết thúc ở phòng khám.
Vì sao người đi xa dễ bị ngộ độc hơn
Ở nhà, bạn biết hàng nào rửa rau kỹ, biết món nào để qua đêm. Khi đi xa, bạn mất lợi thế đó, trong khi lại ăn nhiều món lạ hơn, ăn ở chợ và vỉa hè nhiều hơn, và thường đi vào mùa nóng. Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cảnh báo năm 2023 rằng ngộ độc tăng vào mùa nắng nóng và mùa mưa bão, khi vi sinh vật phát triển nhanh, nước sạch thiếu, và nhu cầu đồ sống, thức ăn đường phố, đồ uống, nước đá tăng lên.
Cùng cảnh báo đó nêu những nguồn ngộ độc thường gặp: vi sinh vật, độc tố tự nhiên trong nấm rừng, côn trùng, thực vật, quả rừng và hải sản. Nhiều thứ trong danh sách này chính là thứ người đi ăn đặc sản tò mò muốn thử.
Nguồn: Báo Pháp luật Việt Nam, 08/6/2023 — Bộ Y tế cảnh báo ngộ độc thực phẩm; VOH, 6/2023 — Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo tăng cường phòng chống ngộ độc thực phẩm · đối chiếu ngày .
Món và sản vật cần thận trọng
| Nhóm | Vì sao | Cách làm giảm rủi ro |
|---|---|---|
| Nấm rừng, rau rừng, quả rừng lạ | Có loài chứa độc tố tự nhiên | Không ăn loài bạn và người bán không biết rõ; không tự hái |
| Côn trùng, sinh vật lạ | Cục ATTP khuyến cáo không thu hái, mua bán, ăn sinh vật lạ có độc | Chỉ ăn món người địa phương ăn hằng ngày, nấu chín |
| Thịt cóc | Cục ATTP nhắc cẩn trọng khi chế biến | Không ăn nếu không chắc người nấu biết làm sạch |
| Gia súc, gia cầm chết không rõ nguyên nhân | Nguy cơ bệnh và độc tố | Không ăn; hỏi nguồn thịt khi mua ở chợ quê |
| Đồ sống, tái (gỏi, tiết canh, hải sản sống) | Vi sinh vật, ký sinh trùng | Ưu tiên món nấu chín, đặc biệt trong mùa nóng |
| Đồ để lâu, nguyên liệu không nhãn, hết hạn | Ôi, mốc; Cục ATTP cấm dùng trong chế biến | Hỏi ngày làm; bỏ qua hàng không rõ nguồn |
| Nước đá, đồ uống pha sẵn | Nước không qua xử lý | Uống nước đóng chai còn niêm phong ở vùng xa |
Nguồn: Báo Pháp luật Việt Nam, 08/6/2023 — Bộ Y tế cảnh báo ngộ độc thực phẩm; VOH, 6/2023 — Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo tăng cường phòng chống ngộ độc thực phẩm · đối chiếu ngày .
Chọn chỗ ăn: vài dấu hiệu dễ thấy
- Bếp nấu nóng tại chỗ, món ra khỏi nồi là đưa lên bàn.
- Nhiều người địa phương ăn, hàng bán hết trong buổi; hàng quay vòng nhanh thì đồ ít phải để lâu.
- Rau sống được rửa ở nơi có nước chảy, không ngâm chung một chậu cả ngày.
- Đồ sống và đồ chín để riêng, dùng thớt, dao riêng.
- Người bán biết nói món nấu từ gì và nguyên liệu về từ hôm nào.
Những dấu hiệu này không thay được kiểm tra của cơ quan chức năng, nhưng chúng giúp bạn chọn trong vài giây ở một con phố lạ. Trang không gợi ý quán cụ thể; ở mỗi vùng, hãy hỏi người ở nơi bạn ở và nhìn xem người địa phương ngồi đâu.
Mùa nóng, mùa mưa: điều chỉnh thế nào
Mùa nóng, thức ăn hỏng nhanh hơn. Ăn món vừa nấu, tránh đồ trộn để sẵn từ sáng tới chiều, và cẩn thận với nước đá ở vùng xa. Mùa mưa bão, nước sạch có thể thiếu ở vùng bị ảnh hưởng; Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo ăn chín, và xử lý nước dùng để uống và nấu ăn.
Nếu bạn đi miền Tây mùa nước nổi hay vùng núi mùa mưa, mang theo nước đóng chai, khăn ướt và dung dịch rửa tay. Những thứ nhỏ này giúp bạn ăn ở chợ quê thoải mái hơn.
Nguồn: VOH, 6/2023 — Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo tăng cường phòng chống ngộ độc thực phẩm · đối chiếu ngày .
Ăn ở chợ phiên, chợ nổi, phố đêm
Ở chợ phiên vùng cao, các chảo lớn như thắng cố được nấu sôi liên tục trong buổi chợ; món nóng múc từ chảo đang sôi ít rủi ro hơn đồ nguội bày sẵn. Ở chợ nổi, đồ ăn sáng nấu trên ghe nên chọn món nóng. Ở phố đêm, hải sản tươi sống cần nấu chín kỹ, và hỏi giá theo cân trước khi chế biến.
Cách đi các loại chợ có ở trang chợ phiên, chợ quê, phố ăn.
Khi bị đau bụng, nôn, tiêu chảy giữa chuyến
- Ngừng ăn món nghi ngờ, và nhớ lại bạn đã ăn gì, ở đâu, lúc nào trong một, hai ngày trước.
- Uống nước từng ngụm nhỏ để bù nước; tránh rượu bia.
- Đến cơ sở y tế gần nhất nếu nôn nhiều, tiêu chảy nhiều lần, sốt, mệt lả, hoặc có người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai bị.
- Gọi cấp cứu 115 nếu khó thở, co giật, lơ mơ, hoặc nhiều người cùng ăn một món đều bị.
- Nếu nghi ngộ độc tập thể, báo cho cơ sở y tế biết món, nơi ăn, số người cùng ăn.
Trang này không thay cho tư vấn y tế. Khi không chắc, hãy đi khám sớm thay vì chờ tự khỏi giữa đường đèo hay trên một chuyến xe dài.
Ai cần cẩn thận hơn
- Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai: tránh đồ sống, đồ tái, đồ rừng lạ.
- Người có bệnh nền về tiêu hóa, gan, thận: hỏi bác sĩ trước chuyến đi ăn dài ngày.
- Người dị ứng hải sản, đậu phộng: nhiều món miền Trung, miền Nam có đậu phộng rang và mắm tôm, mắm ruốc.
- Người dùng thuốc không hợp với rượu: rượu ngô, rượu cần thường được mời ở chợ phiên và buôn làng.
Muốn mang đặc sản về an toàn, xem tiếp trang đặc sản mang về.
Câu hỏi thường gặp
Bạn đọc hay hỏi
Có nên ăn nấm rừng mua ở chợ phiên không?
Chỉ khi người bán và bạn biết rõ loài. Cục An toàn thực phẩm cảnh báo độc tố tự nhiên trong nấm rừng là một nguyên nhân ngộ độc.
Mùa nào dễ ngộ độc thực phẩm hơn?
Mùa nắng nóng và mùa mưa bão, theo cảnh báo của Cục An toàn thực phẩm năm 2023.
Bị ngộ độc giữa chuyến thì làm gì?
Ngừng món nghi ngờ, bù nước, đến cơ sở y tế gần nhất nếu triệu chứng nặng; gọi 115 khi khó thở, co giật, lơ mơ.
Uống nước đá ở vùng xa có sao không?
Nước đá có thể làm từ nước không qua xử lý. Ở vùng xa, uống nước đóng chai còn niêm phong là cách ít rủi ro hơn.
Liên quan
Xem tiếp

Đi ăn thế nào
Chợ và phố ăn
Chợ phiên họp ngày nào, chợ nổi đi giờ nào, phố ăn buổi tối; cách hỏi giá, mang gì theo, lỗi hay gặp.
Xem tiếp
Mang về và ăn an toàn
Đặc sản mang về
Quy định hãng bay với hành lý có mùi, chất lỏng, rượu; cách đóng gói và bảo quản từng nhóm đặc sản.
Xem tiếp
Vùng miền · Tây Bắc
Tây Bắc
Thắng cố, phở chua, mận hậu, đào Sa Pa; chợ phiên họp ngày nào; ở mấy đêm; khi nào nên bỏ qua.
Xem tiếp
Vùng miền · Nam Bộ
Nam Bộ, miền Tây
Chợ nổi Cái Răng, mùa nước nổi An Giang, cá linh, bông điên điển, trái cây; mấy đêm, khi nào nên bỏ qua.
Xem tiếp
Đi ăn thế nào
Lịch trình theo món
Cách xếp chuyến đi quanh mùa vụ, phiên chợ và bữa ăn; khung chuyến ví dụ theo tháng; lỗi hay gặp.
Xem tiếp
Đi ăn thế nào
Ba miền khác nhau
Khẩu vị, nguyên liệu, cách nấu và nhịp bữa ăn khác nhau giữa Bắc, Trung, Nam; cách gọi món cho người đi xa.
Xem tiếp
Bắt đầu
Gửi thư cho ban biên tập Du Lịch Ẩm Thực
Báo một thông tin đã cũ, hỏi về một bài viết, hoặc liên hệ đặt quảng cáo. Du Lịch Ẩm Thực không bán hàng, không bán tour và không chuyển thông tin của bạn cho cơ sở nào.