Tây Nguyên và Đà Lạt: mùa hồng, mùa bơ, và bếp than buổi tối

Tây Nguyên trên bản đồ là một vùng rộng, nhưng với người đi ăn, có hai đầu mối dễ đi: Đà Lạt (Lâm Đồng) và Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk). Đà Lạt có bếp ăn của một thành phố du lịch lâu đời: bánh mì, sữa đậu nành nóng, lẩu, đồ nướng, và rau củ xứ lạnh. Buôn Ma Thuột có cà phê, bơ, và bếp của các dân tộc bản địa với cơm lam, gà nướng, món măng.

Sau sắp xếp từ 01/7/2025, Lâm Đồng gồm Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận cũ, nên tỉnh này nay kéo từ cao nguyên xuống tận biển. Đắk Lắk gồm cả Phú Yên cũ; Gia Lai gồm cả Bình Định cũ. Khi đọc nhãn cà phê, bơ, hồng, bạn sẽ thấy cả tên cũ lẫn tên mới trong vài năm tới.

Đà Lạt là nơi đông khách quanh năm và nhiều món được làm cho khách. Đó không phải điều xấu, nhưng nghĩa là bạn nên đi chợ, đi vùng vườn ở ngoại ô để thấy nông sản thật, thay vì chỉ ăn ở các phố quanh hồ.

Đắk Lắk có hơn 4.200 ha bơ theo số liệu báo VnBusiness năm 2018, trồng nhiều ở các vùng Cư M'Gar, Cư Kuin, Ea H'Leo, Krông Pắc, Krông Búc, Krông Năng (tên huyện cũ). Ở Cư M'Gar, khoảng một nửa diện tích bơ trồng xen với cà phê. Tháng 4/2018, nhà vườn bước vào chính vụ bơ; mùa mỗi năm xê dịch theo thời tiết lúc ra hoa.

Cà phê là thứ người ta mang về nhiều từ Buôn Ma Thuột. Trang chưa có nguồn chính thức có ngày cho lịch thu hoạch cà phê theo tháng nên không ghi tháng. Với người mua mang về, điều quan trọng hơn là đọc nhãn: loại hạt, ngày rang, và có trộn thêm phụ gia hay không.

Bơ chín mềm rất khó mang đi xa. Nếu muốn mang bơ về, mua quả còn cứng, gói giấy, để nơi thoáng; quả sẽ chín sau vài ngày.

Hai đến ba đêm ở Đà Lạt đủ cho chợ buổi sáng, một buổi chiều đi vùng vườn hồng hay rau ngoại ô, và hai bữa tối ăn nóng. Một đêm thì chỉ có một tối, và phần lớn ngày còn lại là đường đi. Buôn Ma Thuột cách Đà Lạt một quãng đường dài; nếu định ghép cả hai, cộng thêm hai đêm.