Đi ăn theo vùng miền, theo mùa và theo chợ
Đi ăn thế nào
Lịch món theo mùa: tháng nào, vùng nào, ăn gì
Bảng mười hai tháng cho những món và sản vật có mùa rõ, mỗi mốc dẫn về một bài báo hoặc cơ quan có ngày. Món nào chưa có nguồn cho tháng, trang nói thẳng là chưa có, thay vì đoán.
Cách đọc bảng
Mỗi hàng là một món hoặc một sản vật, mỗi cột là một tháng dương lịch. Ba mức: ● là thời gian rộ, dễ gặp và thường đúng vị; ◐ là đầu hoặc cuối mùa, có nhưng ít hoặc giá cao; ○ là ngoài mùa. Mốc lấy từ bài báo, cơ quan nhà nước có ngày; những bài đã vài năm tuổi được giữ vì mùa vụ ít đổi, nhưng thời tiết từng năm có thể làm mùa sớm hoặc muộn vài tuần.
Rươi theo âm lịch. Bảng quy đổi gần đúng sang dương lịch; mỗi năm tháng âm lệch khác nhau so với tháng dương, nên hãy xem lịch âm năm bạn đi.
Bảng nói về mùa của nguyên liệu, không nói quán nào bán lúc nào. Nhiều nơi bán hàng đông lạnh hoặc hàng trái vụ quanh năm.
Bảng mười hai tháng
● rộ · ◐ đầu/cuối mùa · ○ ngoài mùa. Nguồn từng hàng ở mục dưới. Rươi theo âm lịch, quy đổi gần đúng.
Bảng có khoảng trống rõ ràng ở các tháng đầu năm. Đó không phải vì các tháng ấy không có gì để ăn, mà vì ban biên tập chưa có nguồn có ngày cho mùa của các sản vật tháng Một đến tháng Ba. Khi có, bảng sẽ được bổ sung.
Nguồn: VnExpress, 23/4/2020 — Mùa quả ngon Tây Bắc; Bộ Công Thương, 13/9/2019 — Vì sao mận Mộc Châu chưa từng rơi vào tình trạng được mùa mất giá; VnBusiness, 13/4/2018 — Đắk Lắk: giá bơ trái vụ tăng cao; VnExpress, 23/6/2023 — Về Lục Ngạn hái vải thiều; Vietnam+ (TTXVN), 28/8/2026 — Biến giá trị mùa nước nổi thành sản phẩm du lịch; Nhân Dân, 05/9/2024 — Thu về, thăm làng cốm Mễ Trì; Tạp chí Công Thương, 06/9/2020 — Đà Lạt mùa hồng chín; VnExpress, 17/11/2021 — Mùa rươi qua phố; VnEconomy, 30/9/2019 — Háo hức ngóng đợi mùa chả rươi Tứ Kỳ · đối chiếu ngày .
Từng mốc, kèm nguồn
| Món, sản vật | Mốc mùa theo nguồn | Nguồn, năm |
|---|---|---|
| Mận hậu Mộc Châu | Chín rộ từ giữa tháng 5, rộ cuối tháng 5; có vườn thu hoạch từ đầu tháng 5 | Bộ Công Thương 2019; VnExpress 2020 |
| Đào Sa Pa | Đầu tháng 5 đến giữa tháng 6 | VnExpress 2020 |
| Bơ Đắk Lắk | Vào chính vụ quanh tháng 4 (năm 2018) | VnBusiness 2018 |
| Vải thiều Lục Ngạn | Chín rộ 2–3 tuần; gần cuối tháng 7 hết mùa | VnExpress 2023 |
| Cá linh, bông điên điển | Mùa nước nổi; ruộng ngập hơn 3 tháng; cá linh non 2026 về sớm nửa tháng | Vietnam+ 8/2026 |
| Cốm Mễ Trì | Tháng 9, tháng 10 là vụ chính | Nhân Dân 2024 |
| Hồng Đà Lạt | Giữa tháng 9 đến đầu tháng 12 | Tạp chí Công Thương 2020 |
| Rươi | "Tháng Chín đôi mươi, tháng Mười mùng năm" (âm lịch); Tứ Kỳ nhiều vào tháng 9–11 âm lịch | VnExpress 2021; VnEconomy 2019 |
Nguồn: Bộ Công Thương, 13/9/2019 — Vì sao mận Mộc Châu chưa từng rơi vào tình trạng được mùa mất giá; VnExpress, 23/4/2020 — Mùa quả ngon Tây Bắc; VnBusiness, 13/4/2018 — Đắk Lắk: giá bơ trái vụ tăng cao; VnExpress, 23/6/2023 — Về Lục Ngạn hái vải thiều; Vietnam+ (TTXVN), 28/8/2026 — Biến giá trị mùa nước nổi thành sản phẩm du lịch; Nhân Dân, 05/9/2024 — Thu về, thăm làng cốm Mễ Trì; Tạp chí Công Thương, 06/9/2020 — Đà Lạt mùa hồng chín; VnExpress, 17/11/2021 — Mùa rươi qua phố; VnEconomy, 30/9/2019 — Háo hức ngóng đợi mùa chả rươi Tứ Kỳ · đối chiếu ngày .
Đọc bảng theo quý
Tháng 4 – 6: quả vùng cao, bơ cao nguyên
Mùa quả Tây Bắc mở đầu: mận, đào Sa Pa, Mộc Châu, Bắc Hà bắt đầu chín từ tháng 4–5. Tháng 5 là tháng của mận hậu; tháng 6 còn đào Sa Pa. Cùng lúc, bơ Đắk Lắk vào chính vụ quanh tháng 4. Giá tại vườn đầu và cuối vụ cao hơn chính vụ nhiều lần, nên người đi vì quả nên nhắm giữa mùa.
Tháng 6 – 9: vải thiều, rồi mùa nước nổi
Cuối tháng 6 sang tháng 7 là đợt vải thiều chín rộ ngắn ở Lục Ngạn. Từ cuối tháng 7, nước lũ đầu nguồn đưa cá linh về An Giang; tháng 8 và tháng 9 là cao điểm, cùng bông điên điển, bông súng, cua đồng.
Tháng 9 – 12: mùa thu Bắc Bộ, mùa hồng cao nguyên
Đây là quý có nhiều mốc của bảng. Cốm Mễ Trì vào vụ tháng 9, 10. Hồng Đà Lạt từ giữa tháng 9 đến đầu tháng 12. Rươi theo âm lịch rơi vào khoảng cuối tháng 10 đến tháng 12 dương lịch. Một chuyến Hà Nội – Đà Lạt vào tháng 10 có thể ăn được cả cốm và hồng.
Tháng 1 – 3: khoảng trống của bảng
Bảng chưa có mốc có nguồn cho quý này. Các tháng đầu năm trùng Tết, nhiều chợ, quán nghỉ hoặc đổi giờ; nếu bạn đi vào dịp này, hãy hỏi trước nơi mình định ăn còn mở cửa hay không.
Những điều bảng không nói
- Bảng không nói chất lượng từng năm: năm mưa đúng lúc ra hoa, bơ và vải có thể ít quả.
- Bảng không nói giá: giá đầu mùa thường cao, giữa mùa thấp hơn; số liệu giá trên site luôn kèm năm.
- Bảng không nói về hàng đông lạnh, hàng trái vụ hay hàng từ vùng khác bán quanh năm.
- Bảng không nói ngày phiên chợ: xem trang chợ phiên, chợ quê, phố ăn.
Muốn dùng bảng để chọn ngày đi, đọc tiếp trang lên lịch trình theo món; muốn biết món nào mang về được, xem đặc sản mang về.
Ai dùng bảng này sẽ hỏng việc
- Người cần một ngày cụ thể cho chuyến đi đã đặt vé không hoàn: mùa có thể lệch vài tuần, hãy hỏi người trồng trước.
- Người định đi buôn hoặc mua số lượng lớn: bảng là cho người ăn, không thay cho thông tin thị trường.
- Người đi vì rươi mà chỉ nhìn tháng dương lịch: phải xem lịch âm năm đó.
Nếu bạn biết một mốc mùa có nguồn mà bảng chưa có, hoặc một mốc đã đổi, hãy gửi cho ban biên tập qua trang liên hệ, kèm đường dẫn nguồn.
Câu hỏi thường gặp
Bạn đọc hay hỏi
Tháng mấy đi ăn được nhiều món theo mùa?
Theo bảng, quý tháng 9 đến tháng 12 có nhiều mốc: cốm, hồng Đà Lạt, rươi. Tháng 5 là tháng quả vùng cao.
Mùa rươi tính thế nào?
Theo âm lịch, quanh tháng 9 và tháng 10, kéo sang tháng 11 ở một số vùng. Hãy xem lịch âm năm bạn đi để quy ra ngày dương.
Vì sao bảng không có tháng 1 đến tháng 3?
Vì ban biên tập chưa có nguồn có ngày cho mùa của sản vật các tháng này. Bảng chỉ ghi mốc có nguồn.
Bảng này có dùng được cho năm sau không?
Mùa vụ ít đổi, nhưng thời tiết làm mùa sớm hoặc muộn vài tuần. Hãy hỏi lại người trồng, người bán trước khi đi.
Liên quan
Xem tiếp
Đi ăn thế nào
Lịch trình theo món
Cách xếp chuyến đi quanh mùa vụ, phiên chợ và bữa ăn; khung chuyến ví dụ theo tháng; lỗi hay gặp.
Xem tiếp
Vùng miền · Tây Bắc
Tây Bắc
Thắng cố, phở chua, mận hậu, đào Sa Pa; chợ phiên họp ngày nào; ở mấy đêm; khi nào nên bỏ qua.
Xem tiếp
Vùng miền · Bắc Bộ
Hà Nội và Bắc Bộ
Phở Hà Nội và phở Nam Định, cốm Mễ Trì, chả rươi, vải thiều; mùa, nơi ăn, ở mấy đêm.
Xem tiếp
Vùng miền · Tây Nguyên
Tây Nguyên, Đà Lạt
Hồng Đà Lạt, bơ Đắk Lắk, cà phê, món nướng; mùa, ở mấy đêm, mang gì về và khi nào nên bỏ qua.
Xem tiếp
Vùng miền · Nam Bộ
Nam Bộ, miền Tây
Chợ nổi Cái Răng, mùa nước nổi An Giang, cá linh, bông điên điển, trái cây; mấy đêm, khi nào nên bỏ qua.
Xem tiếp
Mang về và ăn an toàn
Đặc sản mang về
Quy định hãng bay với hành lý có mùi, chất lỏng, rượu; cách đóng gói và bảo quản từng nhóm đặc sản.
Xem tiếp
Bắt đầu
Gửi thư cho ban biên tập Du Lịch Ẩm Thực
Báo một thông tin đã cũ, hỏi về một bài viết, hoặc liên hệ đặt quảng cáo. Du Lịch Ẩm Thực không bán hàng, không bán tour và không chuyển thông tin của bạn cho cơ sở nào.